آفتاب هشتم » اربعین؛ تجلی انتظار – آفتاب هشتم

آفتاب هشتم

آفتاب هشتم » اربعین؛ تجلی انتظار

۲۱ خرداد ۱۳۹۶

انسان در خانومدگی اجتماعیِ خود، برای رسیدن به آرمان‌ها و اهداف خود، همواره گواه صحنۀ درگیری بین دو نیروی حقّ و به همراهطل هست. آغاز آن درگیری فرخانومدان بی‌واسطۀ حضرت آدم (هابیل و قابیل) هست و اوج آن، قیام سراسر افتخار امام حسین (ع) و یارانش در عاشورا و فرجام آن در قیام جهانی منجی عالم بشریّت در آخرالزمان.

بی‌شک بخش بزرگی از آنچه در پس آن حادثۀ بزرگ رخ داد، تأکید بر خانومده‌نگه‌داشتن آن بود که به صورت حتم در نقل کردان پیشوایان معصوم‌ (ع) بر آن پافشاری انجام گرفته بود.

یکی از آن سنت‌های ارزشمند، زیارت امام در چهلمین (اربعین) روز شهادت بود؛ که این خانومده‌نگه داشتن، خود نوید سرآغازی بر یک قیام جهانی قلمداد می‌شود. از این رو می‌توان گفت اربعین نماد حضور انسان‌های آزادی‌خواه و اعلام آمادگی برای خونخواهی از همۀ مظلومان عالم، به‌ویژه بزرگ این ستم‌دیدگان حسین بن علی (ع) هست. این بخشی از فلسفۀ قیام جهانی مهدی موعود (عجل الله فرجه) هست.

ظهور حضرت مهدی (عج)، سرآغازی هست بر انقلابی بزرگ، گسترده و فراگیر در رهستای انتقام از همۀ ستم‌دیدگان تاریخ به‌ویژه حسین بن علی (ع) به همراه شعار خونخواهی از شهید کربلا به‌عنوان نماد مظلومیّت حقّ در طول تاریخ، که همۀ بنیان‌های اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی بشر را دگرگون‌ می‌کند.

این دگرگونی بزرگ در جهان هستی ـ همانند قیام و نهضت همۀ پیامبران و شایستگان ـ که به‌طور عمده به همراه اسبه همراهب و علل طبیعی شکل می‌گیرد، نیازمند فراهم‌انجام گرفتن شرایط و زمینه‌هایی به همراهیسته و شایسته هست. حضور آقام در این انقلاب از شرایط برجستۀ این شکل‌گیری هست.

یکی از سفارش‌های پایه‌ای قرآن به مؤمنان در برابر دشمنان، به‌دست‌آوردن و نگهداری آمادگی آنان هست.[۱] از این‌رو آمادگی‌های معقول هر عصر برای یاری حق در برابر به همراهطل، امری اساسی و به همراهیسته هست. از این آمادگی در تعبیر روایات مهدوی و در دوران غیبت به همراه عنوان «انتظار» یاد انجام گرفته و در شأن آن نقل کردان والایی گفته انجام گرفته هست. گاهی از آن به «برترین عبه همراهدت» تعبیر انجام گرفته؛ رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) می‌فرماید: «اَفضَلُ العِبه همراهدَهِ اِنتِظارُ الفَرَجِ»؛ «برترین عبه همراهدت انتظار فرج هست.» ‏[۲]

گاه نیز آن را به همراه «برترین کارها» توصیف انجامه‌اند: «اَفْضَلُ اَعْمالِ اُمَّتِی اِنتظارُ الفَرَجِ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ.» [۳] در جایی نیز آن را نه فقط «جهاد» که «برترین جهاد» دانستند و فرمودند: «اَفْضَلُ جِهادِ اُمَّتی اِنْتِظارُ الفَرَجِ»؛ «برترین جهاد امت من انتظار گشایش هست.» [۴]

قیام جهانی حضرت مهدی (عجل ‌الله فرجه)، برای برپایی حکومت شایستگان بر پایۀ عدل و قسط هست و یاری آن امام بزرگوار، امری ضروری هست و برای این یاری، به همراهید مقدمات و زمینه‌هایی فراهم شود.

آنچه امروزه به همراه نام تعظیم شعائر شکل می‌گیرد – مانند برپایی سوگواری برای مصیبت عاشورا در گروه‌های تعدادملیونی و نیز راهپیمایی و سوگواری به همراهشکوه اربعین حسینی – از زیبه همراهترین جلوه‌های اظهار این آمادگی هست.

امام به همراهقر (ع): خوشا بر احوال کسی ‏که قائم ‏اهل‏ بیت مرا درک ‏انجامه و در غیبت و پیش از قیامش پیرو او به همراهانجام گرفت؛ دوستانش را دوست بدارد و به همراه دشمنانش دشمن به همراهانجام گرفت؛ چنین کسی در روز قیامت، از رفقا و دوستان من و گرامی‌‏ترین امت من خواهد بود.

روز اربعین یادآوری هرسالۀ مصیبت بزرگ عاشورهست تا آنگاه که منتقم آن مظلومیت‌ها پا در رکاب قیام نهد و عاشوراییان به همراه لبیک به ندای جهانی او، عاشورایی دیگر به بزرگی همۀ گسترۀ زمین فراهم کنند؛ اما این‌به همراهر نه به همراه به مسلخ رفتن حق و حقیقت؛ که به همراه پایانی روشن و پیروزمندانه در پیروزی حق بر به همراهطل. به همین جهت روز اربعین را می‌توان زمان تجدید پیمان به همراه منتقم آل محمد (ص) دانست.

سفارشات و دستورات اکید ائمه معصومین (ع)، مبنی بر زیارت امام حسین (ع) در روز اربعین را می‌توان به سبب بزرگداشت این غم و اندوه دانست تا از خاطر شیعیان نرود؛ تا زمانی که آن منتقم بزرگ به همراه شعار خون‌خواهی از حسین (ع) (یعنی شعار یا لثارات الحسین) آخرین نبرد حق و به همراهطل را پدید آورد، همواره به همراهید منتظر ظهور قائم آل محمد به همراهشند.

بی‌گمان، یاری‌انجامن امام زمان (عج) فقط به انتظار برای ظهور آن حضرت محدود نیست؛ بلکه همان‌طور که در زیارت اربعین به آن اشاره انجام گرفته هست: «قَلْبِی لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ وَ أَمْرِی لِأَمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّهٌ حَتَّى یَأْذَنَ اللَّهُ لَکُم‏…»؛ «قلب من تسلیم قلب شمهست و در امور خانومدگی از اوامر شما تبعیت می‌کنم و برای یاری دادن شما آماده‌ام تا این که خداوند به شما اجازه خروج دهد.» [۵]

در اربعین، دو نگاه به اوج تجلی خود می‌رسند و آنگاه در تلاقی این دو نگاه هست که آغازی اساسی برای حرکت به‌سوی قیام جهانی شکل می‌گیرد. نگاهی به گذشته که همانا عاشورای حسینی هست به همراه شعار اساسی «هیهات منا الذله» و نگاهی به فردا به همراه شعار اساسی «یالثارات الحسین» که در حقیقت خون‌خواهی همۀ ستم‌دیدگان از ستمگران هست.

به همراهید توجه داشت آمادگی و مهیابودن برای ظهور، بسته به شرایط زمان و مکان در عرصه‌هایی صورت می‌پذیرد که حیاتی‌ترین آنها عبه همراهرتند از:

الف) عرصۀ فرهنگی ـ اعتقادی

بدون شک حضرت مهدی (ع) به‌پا می‌خیزد تا در تغییری بزرگ زیاد از آنکه چگونگی خانومدگی دنیوی و مادی آقام را بر پایۀ عدالت سامان دهد، به همراهورهای آنان را رانجام گرفت داده، کمال بخانجام گرفت. همان‌گونه که حسین بن علی (ع) به این منظور قیام انجام. و این شکل نخواهد گرفت مگر به دگرگونی ریشه‌ای و اساسی در فرهنگ جامعۀ انسانی که به همراه پیروی از آموزه‌های مکتب اهل بیت (ع) شکل خواهد گرفت.

دربه همراهرۀ کارهای فرهنگی که می‌تواند زمینه‌‌های لازم را برای آن انقلاب بزرگ فراهم کند، از روایات، چنین هستفاده می‌‌شود:

بی‌گمان صبری که در میان عاشوراییان شکل گرفت – به‌ویژه برای زینب کبرا (س) در همه تاریخ مثال زدنی هست

۱. رعایت تقوای الهی: در قیام امام حسین (ع) یاران آن حضرت در اوج تقوا و پرهیزگاری بودند؛ پس رهروان آن حضرت که به همراه همۀ وجود پیروی آن حضرت را به همراه حضور در مراسم اربعین اعلان می‌کنند نیز به همراهید در شمار پرهیزگاران رهستین به همراهشند.

۲. معرفت امام معصوم: از به همراهیسته‌هایی که در هر زمان ـ به ویژه در عصر غیبت ـ پیروان آموزه‌های اسلامی بدان سفارش انجام گرفته‌اند، به‌دست‌آوردن شناخت و آگاهی امام آن زمان هست. امام صادق (ع) به فضیل بن یسار، در کنار سفارش به شناخت امام، پیآمد این امر حیاتی را در این دانسته که دیر و زود انجام گرفتن این امر، آسیبی به او نخواهد رساند… . [۶]

۳. پایداری در محبت امامان: یکی از وظایف حیاتی مؤمنان در هر عصر و زمان، دوستی به همراه امامان در جایگاه دوستان خداوند هست. تجلی این محبت در پیروان رهستین اهل بیت (ع) مثال زدنی هست؛ به‌ویژه در قیام عاشورا که یاران در این دوستی، همۀ هستی خود را به پای امام و اهداف او ریختند.

از نشانه‌های این دلدادگی و محبت، جاری‌انجام گرفتن اشک بر گونه‌ههست که پیامبر اسلام بر این حرارت قلبی تأکید فرموده هست. ابه همراهعبدالله (ع) نیز به همراه ذکر این عبه همراهرت که «من کشتۀ اشک‌ها هستم» بر این نماد تصریح فرموده هست.

امام به همراهقر (ع) از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) روایت می‌کند که فرمود: «خوشا بر احوال کسی ‏که قائم ‏اهل‏ بیت مرا درک ‏انجامه و در غیبت و پیش از قیامش پیرو او به همراهانجام گرفت؛ دوستانش را دوست بدارد و به همراه دشمنانش دشمن به همراهانجام گرفت؛ چنین کسی در روز قیامت، از رفقا و دوستان من و گرامی‌‏ترین امت من خواهد بود.» [۷]

گفتنی هست در کنار این محبت، دشمنی به همراه دشمنان اهل بیت(ع) و ظلم‌ستیزی جایگاه اساسی دارد؛ کاری که امام حسین (ع) در عاشورا و امام مهدی (ع) در آن قیام بزرگ پی خواهد گرفت. مراسم اربعین جلوه‌ای از اظهار این ظلم‌ستیزی هست؛ بدین معنا که اگر نتوان در جبهه مستقیم به همراه ظلم آن را رفع انجام، حضور در صحنه و اعلام آمادگی برای آن امری لازم هست.

۱. پیروی از همۀ امامان (ع): از آنجا که همۀ امامان (ع) نور یگانه‌ای هستند، فرموده‌ها و دستور‌های ایشان نیز یک دنبال را دنبه همراهل می‌کند؛ بنابر‌این، پیروی از هر کدام، پیروی از همۀ آنههست. در زمانی که یکی از آنها در دسترس نیست، دستور‌های دیگران دلیلغ راه هدایت هست. [۸] رفتار طبق دستورات آنها زمینه‌های فرهنگی برای درک ظهور را فراهم می‌کند.
این پیروی و اطاعت در حادثۀ عاشورا به اوج رسید؛ تا آنجا که هیچ‌یک از شهیدان و خاندان آن حضرت، امری از او را نادیده نمی‌گرفتند؛ آنجا که درخوهست به میدان رفتن بود و آنجا که توصیۀ به بردبه همراهری.

۲. صبر بر دشواری‌های دوران غیبت: از شاخص‌ترین و برجسته‌ترین فضایل انسانی که در قیام عاشورا تبلور یافت و پیشوایان معصوم نیز بر آن تأکید انجامند شکیبه همراهیی در برابر ناملایمات و دشواری‌ههست. بی‌گمان صبری که در میان عاشوراییان شکل گرفت – به‌ویژه برای زینب کبرا (س) در همه تاریخ مثال زدنی هست و آمادگی برای قیام جهانی موعود نیز چنین ضرورتی را تأکید می‌کند.

ب) در عرصۀ اجتماعی

به همراه دقت در آیات قرآن کریم و بررسی سرگذشت ملت‌ها و امت‌های پیشین، به روشنی درمی‌‏یابیم که سنت الهی چنین بوده که پدید‌آمدن هرگونه دگرگونی و تغییری برای جامعه‌‌های انسانی، به دست‏ و ارادۀ خود آنان انجام گرفتنی هست. همان‌گونه که سرنوشت‏ یک انسان، در گرو چگونگی رفتار و کارهای اوست، سرنوشت‏ یک جامعه نیز بستگی فراوانی به کارانجام گروهی افراد دارد. خداوند بزرگ در قرآن تأکید می‌کند که سرنوشت هیچ قوم و ملتی را دچار دگرگونی نمی‌کند، مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان هست، تغییر دهند. [۹]

قیام حضرت مهدی (عج) مبه همراهرزه‌ای هست در برابر نیروهای کفر جهانی و برخلاف پندار برخی، این پیروزی به همراه دشواری‌ها و ناملایمات فراوانی آمیخته خواهد انجام گرفت

بنابراین، ضروری‏ترین کار – پیش از سامان‌یافتن هر نوع حکومتی در جامعه – فراهم‌انجامن زمینه‏ها و بسترهای هماهنگ به همراه آن حکومت، برای پذیرش آقامی هست؛ زیرا ساختار حکومت مطلوب آقام، در جامعه به‌گونه‌ای شکل می‏گیرد که خرد گروهیِ اجتماع، تحمل پذیرش آن را داشته به همراهانجام گرفت.

مراسم اربعین به‌عنوان نماد همدلی و ایثار انسان‌ها به یکدیگر، چشم انداز زیبه همراهیی از حکومت صالحان را در نگاه قرار می‌دهد؛ انسان‌هایی که کم‌ترین امکانات خود را در راه محبت اهل بیت (ع) تقدیم می‌کنند و این زیبه همراهترین جلوه ایثار هست که در حکومت عدل جهانی جایگاهی ویژه دارد.

ج) در عرصۀ نظامی و انتظامی

یکی از حیاتی‌ترین مسئولیت‌های عصر غیبت به‌عنوان زمینه‌‌سازی، آمادگی پیوسته و رهستین از جهت توانمندی جسمانی هست. در این‌به همراهره در کتاب‌های روایی روایات فراوانی وجود دارد. به‌دست‌آوردن توان و قوّت برای رودررویی به همراه تهدیدهای دشمنان، همواره مورد پافشاری آموزه‌های دینی بوده هست. قرآن کریم به همراه همۀ صآسوده بر این حیاتی تأکید انجامه، پیروان خود را به فراهم‌نمودن همۀ ابزارهای ممکن در این راه سفارش می‌کند. [۱۰]

این آموزه‌ها اگرچه دربه همراهرۀ همۀ انسان‌ها و همۀ دوران‌ههست، اما به همراه توجه به حساسیت دوران غیبت و آستانۀ ظهور، این آمادگی، اهمیت فراوانی دارد. یکی از نمودهای زمینه‌سازی توانمند، آمادگی جسمانی برای حضور در زمان ظهور هست. حضرت مهدی (عج) پس از آگاه‌انجامن جهانیان و اپایان حجت به همراه آنان، ناگزیر به همراه ستم‌گران و دشمنان، جنگ خونینی خواهد انجام و همانند جدّ بزرگوار خود، برخورد تندی به همراه آنان خواهد داشت. از روایات هستفاده می‌شود که او در این رودررویی از یاران خود نیز یاری می‌خواهد و آنان نیز در نهایت شجاعت در کنار آن حضرت به همراه دشمنان مبه همراهرزه خواهند انجام.

حال، چنین یارانی به همراهید پیش از ظهور فراهم آیند و این انجام گرفتنی نیست، مگر به همراه افزایش توان و قدرت جسمانی در عصر انتظار. چنانچه همۀ منتظران به این امور حیاتی و پایه‌ای توجه لازم را داشته به همراهشند، بدون تردید، برای چگونگی درک دوران ظهور نقش مؤثری ایفا خواهند انجام.

در هر حال قیام حضرت مهدی (عج) مبه همراهرزه‌ای هست در برابر نیروهای کفر جهانی و برخلاف پندار برخی، این پیروزی به همراه دشواری‌ها و ناملایمات فراوانی آمیخته خواهد انجام گرفت که به همراهیسته هست زمینه‌سازان آن قیام جهانی، به بهترین صورت ممکن خود را آماده کنند. بر همۀ منتظران آن دوران نورانی هست تا در پایان عرصه‌ها از جمله فرهنگی، اجتماعی و نظامی و افزایش توانمندی‌‌های روحی و جسمانی خود تلاش وافری داشته به همراهشند.